به گزارش پایگاه خبری گُلوَنی، «لُر» نام بخشی از جغرافیا و فرهنگ ایران زمین است که دارای تنوع زبانی، فرهنگی و اجتماعی بالایی است. غیر از بخش‌‌های لرنشینِ استان‌های کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، کهگیلویه‌و‌بویراحمد، بوشهر و فارس و… بخشی از سرزمین اصلی لرنشین نیز در مرزهای سیاسی کشور عراق (میسان، دیاله و واسط) قرار گرفته است. زیستن در این جغرافیای وسیع و پر جمعیت، و در همسایگی و هم زیستی با مردم فارس، کُرد، عرب و تُرک‌نژاد باعث شده است حوزه فرهنگی لُری مجموعه‌ای از خرده‌فرهنگ‌ها باشد تا جایی که بررسی هر یک از مؤلفه‌های فرهنگی لری از موسیقی و زبان گرفته تا لباس و سبک زندگی، به ما نشان می دهد که «لُری» فرهنگ و هویتی یک دست و یک رنگ نیست بلکه رنگارنگی و تنوع بالایی دارد.

یکی از مؤلفه‌های فرهنگی لُر که نشان دهنده این تنوع و رنگارنگی است «زبان‌های لری» است. تا کنون تحقیقات مدوّن زیادی برای دسته‌بندی زبان‌های لری صورت نگرفته است، از تحقیقات انجام شده می‌توان از امان‌اللهی بهاروند (۱۳۸۵)، اریک جان آنونبی (۲۰۰۳)، قائدرحمت (۱۳۹۳) و کریمی حنسوند (۱۳۹۵) نام برد، اما ابهامات زیادی که این تحقیقات دارد نشان می‌دهد لازم است محققان زبان‌شناسی، مردم شناسی، ایران شناسی و سایر حوزه های تحقیقاتی توجه بیشتری به این مقوله داشته باشند.

آن چه تحت عنوان «داده‌نمای پایگاه گلونی» درباره «زبان‌ها و گویش‌های مردم لُر» ارائه شده است، در واقع چکیده‌ای از تحقیق  مشترک وهاب کریمی حسنوند (کارشناس ارشد زبان‌شناسی) و ابراهیم خدایی (کارشناس ارشد مردم‌شناسی) است که اخیرا مقالاتی از آن در برخی نشریات و همایش‌‌های زبان‌شناسی ارائه شده و یا زیر چاپ است. شایان ذکر است نتیجه تفصیلی این پژوهش به زودی به صورت تألیفی مستقل انتشار خواهد یافت.

خدایی و کریمی حسنوند حوزه فرهنگی-تاریخی لرنشین را به سه قسمت لر بزرگ، فیلی (لر کوچک) و ثلاث تقسیم کرده‌اند. مردم لر بزرگ به دو زبان بختیاری و جنوبی و مردم ثلاث به زبان لری ثلاثی صحبت می‌کنند، اما زبان‌های رایج در منطقه لرستان فیلی عبارت از لکی، کلهری، ملکی و مینجایی (خرم‌آبادی) هستند.

آن ها تأکید کرده‌اند گویش‌ها و زبانهای گوناگون لری با سایر زبان های ایرانیِ غربی اشتراکات بسیار زیادی دارند اما با توجه به موازینی که درباره تقسمات کلاسیک ارانسکی از زبان‌های ایرانی وجود دارد نمی‌توان این مجموعه زبان را با قاطعیت در دسته ایرانی شمالِ غربی یا جنوبِ غربی مکان‌یابی کرد. برخی از گویش‌های این منطقه مخصوصا گویش مینجایی (خرم آبادی) درست در میانه دو دسته شمال غربی و جنوب غربی قرار می‌گیرند، اما به طور کلّی زبان‌های رایج در لرستان فیلی متمایل به گروه ایرانیِ شمال غربی هستند در حالی که زبان‌های رایج در منطقه لر بزرگ بیشتر متمایل به گروه ایرانی جنوب غربی به نظر می‌رسند.

لینک مطلب


منابع:

امان اللهی بهاروند، سکندر (۱۳۸۵). قوم لر. تهران: آگاه

بهرامی، اردشیر (۱۳۹۵). «ضرورت بازاندیشی و بازسازی هویت زبان های لکی، بختیاری و مینجایی». گفتار ما، سال دوم، شماره ۹

کریمی حسنوند، وهاب (۱۳۹۵). «فاکتور مینجایی در معادله چند مجهولی لکی». در: گفتار ما، سال دوم، شماره ۹

قائدرحمت، عیسی (۱۳۹۳) لباس لرهای فیلی. قم: مطیع

John Anonby, Erik. (2003). “Luri How Many Languages”. IN: Journal of the Royal Asiatic Society