تبلیغات
تیم ترویج زبانشناسی - مطالب زبان‌شناسی اجتماعی

در وبسایت دانشگاه کردستان در صفحه گروه زبان و ادبیات کردی، تصویری از مقدمه دیوان ملاپریشان دینوری آورده شده است. تصور نمیکردم که شعر یک شاعر لک زبان به عنوان نمونه شعر کردی معرفی شود. ولی دقیقتر که فکر کنیم، وقتی بارها از سوی اهل فن تذکر داده میشود که کردی زبان محسوب نمیشود و صرفا یک اصطلاح مردم شناختی است، و حتی جامعه دانشگاهی نیز عمیقا به این باور نمیرسند، باید هم چنین ایراداتی پیش آید. وقتی دولتی صرفا برای آرام کردن اقوام، و نه پرداختن به زبانها، اقدام به تاسیس نمایشی رشته های زبان و ادبیات به نام اقوام و نه به نام زبانهای ایران میکند، باید هم چنین ایراداتی پیش بیاید.

مردم کرد، چه آنها را قوم و چه ملت بدانیم، به چندین زبان تکلم میکنند. اینکه ملاپریشان کرد، لک یا لر بوده قابل بحث است و موضوع این مختصر نیست. آنچه که اهمیت دارد این است که هیچگاه نام قوم را به جای زبان آن به کار نبریم تا چنین اشتباهاتی به وجود نیاید. در گذشته اشتباهاتی مشابه در خصوص زبانهای زازاکی یا دیمیلکی و نیز هورامی صورت گرفت و این زبانها فدای بزرگ شدن مصنوعی زبان فرضی کردی شدند. غافل از اینکه با این کار و گویش پنداشتن آنها بزرگترین خیانت در حق این زبانها صورت میگیرد.
قضیه در مورد لکی بسیار متفاوت است. لک زبانها به لحاظ موقعیت جغرافیایی، مذهبی و  ویژگیهای فرهنگی و جمعیتی، به هیچ وجه به مانند هورامیها و زازاکیها به صورت جزیره قومی زبانی در طیف  مردم شناختی کردی قرار نخواهند گرفت، هرچقدر هم به لحاظ زبانشناختی قرابت نزدیکتری به نسبت سایر زبانها با سورانی داشته باشد. شاید بهتر این بود که در لرستان و کرمانشاه که مهد عرفای اهل حق و لک زبان هستند رشته زبان و ادبیات لکی و در کردستان رشته زبان و ادبیات سورانی ایجاد میشد. ولی از آنجایی که تدبیر در کار نیست، امید به تغییر نیز نخواهیم داشت.


دو تا مهمون از استانبول داشتیم. ترک بودن . وقتی داشتم با راننده صحبت میکردم گفتم چمدونهاشونو بذار تو ماشین باشه. زود برمیگردن. باشه ؟ راننده هم گفت : باشه.

یکی از مهمونهای ترک گفت : شما کورد هستید؟ گفتم نه. گفت آخه گفتید : باشه . گفتم " باشه " یه کلمه ی ایرانی هست. توی خیلی از زبونهای ایرانی هست.

اونم یه اصطلاح رایج در استانبول رو بهم گفت : گاهی در استانبول میگیم " چاویلت باش " ، یعنی حالت چطوره، و این اصطلاح رو از کردهای استانبول گرفتیم.

درست مثل اصطلاح : ایشالا در لوس آنجلس، که از فارسی وارد شده، کردهای استانبول هم تاثیر زبانی - فرهنگی خودشون رو روی زبان ترکی با چاویلت باش نشون میدن. البته میزان این تاثیر فرهنگی و مقایسه ی اون با فارسی در لس آنجلس، جای کار داره.



☘️گفتگوی دکتر پاملا سِروتا کوت درباره  گوناگونى زبان ها و هشدارى بر نابودی آن ها☘️

 ✳️ دکتر پاملا کوت پژوهشگر دانشگاه سانفرانسیسکو است که در حال حاضر بر روی زبان و هویت برتونی کار می کند.

✳️ زبان برتون از خانواده زبان‌های سلتی است که در منطقه بریتانی واقع در شمال غربی کشور فرانسه به آن سخن می گویند.

"هنگامی ک به زبان تنها به عنوان ابزاری کاربردی یا محرکی بیرونی پرداخته شود، اهمیت اصلی زبان به روایت و هویت فردی از دست می رود.
ما از طریق فرآیند تعبیر که در زبان رخ مى دهد، چیزها، رویدادها، خودمان و دیگران را  درک می کنیم.
 گوناگونى زبان های ما غنای خود اظهاری ما را نشان می دهد. این شیوه ای است که در آن زبان، فرهنگ و هویت هم پوشانی پیدا می کنند و دلیلی است که از دست رفتن یک زبان را بسیار نگران کننده می سازد و همچنین دلیلی است که حقوق زبان هاى اقلیت را موضوع مورد توجه اى در دنیا قرار داده است.  
 زبان مفاهیم فرهنگی و تاریخی را پدیدار می سازد، نابودی یک زبان قطع ارتباط با گذشته است. بدون ارتباط با گذشته افراد در یک فرهنگ مفهوم مکان، هدف و مسیرشان را از دست می دهند، هر کسی باید بداند از کجا آمده و به کجا می رود.
نابودی یک زبان، مفهوم فرد از هویت و وابستگی به آن را کاهش می دهد که در نهایت تمام هویت جامعه را ریشه کن خواهد ساخت.
آن ها شاید بتوانند در برابر چیرگی زبان و فرهنگ زیر مجموعه خود بایستند، اما به راستى در این راه میراث خود را نابود كرده اند."
 Reference:
https://www.theatlantic.com/national/archive/2009/11/whats-lost-when-a-language-dies/29886/

☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️

https://t.me/linguists2b


دوست زبانشناس عزیزمان، محسن مهدوی مزده، دانشجوی فعال مقطع دکترای دانشگاه آریزونای امریکا، هفته ی آینده میهمان انجمن علمی زبانشناسی دانشگاه تهران خواهند بود، جهت ارائه ی سخنرانی که پوستر آن را در اینجا میبیند :



[http://www.aparat.com/v/jpXni]


طبق آموزه های روانشناسی اجتماعی رفتارگرا، تکرار تابوها در گروههای اجتماعی مختلف شهرهای بزرگ، میتواند موجب کاهش حساسیت در قبال این رفتارها در سطح جامعه شود. شوخیهای نژادی - زبانی یکی از انواع تابوهای اجتماعی هستند که به درجات متفاوتی، در بین گروههای مختلف شهرهای بزرگ رایجند. در مورد ایران، از شهرهای بزرگی که از لحاظ بافت زبانی و نژادی متنوعند شاید تنها بتوان تهران، کرج، قم و مشهد را نام برد. سایر شهرهای بزرگ ایران به نسبت شهرهای مذکور، ترکیب اجتماعی یکدست تری دارند. بنابراین، در این چهار شهر، احتمال وقوع و بروز سوء رفتار شوخی نژادی -زبانی، و آسیبهای مترتب از آن، بیش از سایر شهرهای کشور است. متاسفانه دامنه ی این سوء رفتار گاهی به رسانه های ملی نیز کشیده میشود که در برخی مواقع موجب جنجالهای امنیتی در کشور گشته است.

تقریبا هر انسان منصف و خردمندی این رفتار را غیرانسانی میداند، شاید به این دلیلِ ساده که، زبان و نژاد هر کس، جبرا در زمان تولد با اون همراه هستند، و علی القاعده داشتن زبان و نژاد خاص نه مایه ی تحقیر باید باشد و نه مایه ی افتخار. ولی با این حال در شهرهای بزرگ شاهد بروز این رفتار در قشرهای مختلف مردم، و حتی جامعه دانشگاهی و تحصیلکرده هستیم. این امر نشان میدهد که به انحاء مختلفی این سوء رفتار در این شهرها نهادینه شده است. شاید دلیل این نهادینه شدن را بتوان در روانشناسی اجتماعی رفتارگرا و جز آن جستجو کرد.

علت هرچه باشد، عادی شدن شوخیهای نژادی - زبانی یکی از آسیبهای اجتماعی شهرهای بزرگ است و اولین قدم در راه برطرف کردن آن، چونان بیماری که به بیماری خود واقف است و به پزشک مراجعه میکند، پذیرفتن این نقیصه در شهرهای بزرگ است. باید قبول کنیم که بسیاری از ما مرکزنشینان به این آسیب مبتلا هستیم. جالب آن است که تقریبا تمامی جمعیت پایتخت نشین ایران، خود از اقوام و ملل گوناگون و از شهرهای کوچک و بزرگ دیگر هستند، و با این که خود نیز در مورد این قضیه حساسیت دارند، اما باز مرتکب آن میشوند. به باور نگارنده، دلیل امر این است که این رفتار در افراد این منطقه نهادینه شده، و آن را عادی میدانند  و تنها در تعامل با افراد دیگر شهرهاست که به زشتی کار خود پی میبرند.

ایجاد شکاف و اختلاف بین مرکزنشینان و سایر مناطق اولین خطر نهادینه شدن این سوء رفتار است. این امر اگر دستاویز فرصت طلبان قرار گیرد، موجبات به خطر افتادن امنیت ملی را نیز فراهم میسازد. آنچنان که بارها در سالهای گذشته شاهد آن بوده ایم. همچنین القای برتر بودن مرکز، موجب  احساس ناامنی اجتماعی و کاهش اعتماد به نفس افرادی که به لحاظ زبانی و نژادی مورد تبعیض قرار میگیرند میشود، که به نوبه ی خود آسیبهای اجتماعی روانی سوئی در سطح جامعه به دنبال خواهد داشت و در کمترین حالت آن میتواند به انتقام جویی و مقابله به مثل که به نوعی تشدید این عمل محسوب میشود، منجر شود.

گاه حتی آگاهترین افراد در این مسائل، ناآگانه مرتکب چنین سوء رفتاری میشوند، شاید به این دلیل که  رفتارهای اجتماعی آدمی بازتابی از فرهنگ محیط او هستند. بنابراین تنها داشتن دانش فردی لازم نیست. همتی جمعی ما را بایسته است که از شوخیهای نژادی - زبانی پرهیز کنیم. خطرات عادی شدن خندیدن به نژاد و زبان در پسِ شادی آن میماند و مانند آتش زیر خاکستر در جای دیگر شعله ور میشود.

یک پیشنهاد میتواند این باشد: وقتی کسی شوخی زبانی و یا نژادی کرد، دوستانه به او بگوییم که این رفتار درستی نیست و انجام این رفتار موجب میشود زشتی آن از بین برود و تکرار آن در جامعه نهادینه شود و ممکن است در رفتار با اقوامی که به این شوخیها حساسیت دارند، موجب بروز ناراحتی شود. بنابراین بهتر است موارد دیگری را برای شوخی انتخاب کنیم، نه اجزای ذاتی و جبری شخصیت افراد، مثل قیافه و لهجه و سایر موارد.

وهاب کریمی، مدیر ارتباطات علمی تجاری تیم کشوری ترویج دانش زبانشناسی



فصلنامه زبان‌شناسی اجتماعی با همکاری گروه زبان‌شناسی دانشگاه پیام‌نور و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات طبق نامه شماره 79858/18/3 مدیر کل محترم دفتر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی به تاریخ 20/4/1395 در مسیر اخذ درجه علمی-پژوهشی از وزارت علوم و تحقیقات و فناوری قرار گرفته است.


این فصلنامه با بهره‌مندی از هیات تحریریه معتبر و متخصص در تلاش است تا مقالات پژوهشی مرتبط با حوزه زبان و جامعه را منتشر نماید و برای غنا بخشیدن به حوزه تخصصی مورد نظر، آماده دریافت آثار علمی به زبان‌های فارسی و انگلیسی از سوی کلیه علاقمندان و اصحاب قلم است.
بدین‌وسیله از همه اندیشمندان گرامی دعوت می‌کنیم با ارسال آثار ارزشمند خود و اعلام آمادگی برای داوری مقالات در توسعه دانش زبان شناسی اجتماعی، سهیم باشند.

شایان ذکر است که این نشریه مقالاتی را منتشر می‌کند که به شیوه­ای علمی و روشمند دریکی از زمینه­ های زیر نوشته شده باشد:

-  رابطه زبان و متغیرهای اجتماعی (سن،جنسیت،شغل،تحصیلات، طبقه اجتماعی و.....)

-       مطالعات زبان، ارتباطات انسانی و رسانه‌ایی (مطالعات زبان رسانه‌های نوشتاری، رادیو و تلویزیون و ....)  

-       مطالعات زبان، فناوری جدید و فضای مجازی (اینترنت، تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی و ...)

-        برخورد زبان‌ها، مطالعات دوزبانگی و دوزبانگونگی

-       مطالعات زبان و  هویت، زبان و فرهنگ

-       برنامه‌ریزی زبان، سیاست‌های زبانی، نگرش زبانی

-       جامعه‌شناسی آموزش و یادگیری زبان

-       مطالعات گونه زبان معیار، زبان‌های محلی ، گویش‌ها و لهجه‌های محلی

-       مطالعات جامعه‌شناسی زبان شهری

-       مطالعات زبان و جهانی‌شدن

-       مطالعات مردم‌شناسی زبان

-       و کلیه موضوعاتی که به نوعی به رابطه زبان و جامعه می‌پردازد.

برای ارسال مقالات و اعلام آمادگی برای داوری به سامانه فصلنامه به آدرس زیر مراجعه نمایید:


بعدازظهر گرم خردادیه و تو تاکسی مترو نشستم که برم خونه. تاکسی یه نفر دیگه میخواد پر شه که حرکت کنه. تا قطار بعدی هم بیاد 20 دیقه طول میکشه. فاصله محلمون هم تا مترو کمتر از 10 دیقه اس. اینه که برمیگردم رو به عقب و به خانمی که صندلی عقب نشسته میگم : خانم حساب کنیم یه نفر رو بگیم حرکت کنه ؟ تایید کرد. یه لحظه یادم رفت که با اون یکی مسافر که یه مرد جوون بود هم هماهنگ کنم که یعنی اون هم راضی هست یا نه. بعد که یادم افتاد گفتم ولش کن. لابد اون هم حساب میکنه دیگه. یا اصلا نکنه . مهم نیست. هوا هم گرم بود و حوصله تکرار جمله ام و سروکله زدن با یکی دیگه رو نداشتم.

موقع پیاده شدن اون خانم گفت : آقا اگه اجازه بدید من و شما کرایه یک نفر رو شئر (SHARE) کنیم چون این آقا اصلا در جریان نبودن.

یه لحظه انگار سطل آب یخ ریخته باشن روم : شئر؟ واقعا واژه نداریم براش؟

محله ی ما یه محله با بافت سنتی هست یعنی مدرن نیست که ازین اصطلاحات مدرن توش باشه. من هم قیافه ام در اون صحنه دست کم سنتی و سرنمون یه فرد عادی از اون محله بود. برای همین تعجب کردم که چطور اون خانم بدون هیچ سابقه قبلی این واژه رو به کار ببره. شایدم کلا ربطی به سنتی و مدرن نداره.

دقت کردم خیلی. دیدم که خانمها بیشتر تمایل به استفاده از واژگان انگلیسی در فارسی دارن. احتمالا به دلیل این اصل کلی که خانمها اصولا گرایش به سبک گفتاری باپرستیژتر دارن هست این مساله. ولی جدای از زبان جنسیت، اصل این قضیه هنوز برام شوک آوره : شئر کنیم ؟؟؟

یادداشتی از : بردیا


کم جمعیترین استان کشور در مرز غربی واقع شده است : ایلام. جهت شناخت بهتر زبانهای این استان لازم است در ابتدا در خصوص نام این استان نکاتی را مرور کنیم. نام ایلام در دوره پهلوی، پیرو سیاستهای این حکومت، به منظور تاکید بر باستانی بودن این ناحیه و قرار گرفتن آن در حوزه تمدنی عیلام باستان، بر آن نهاده شد هرچند البته حوزه مذکور در دوره باستان شامل بخشهایی از کشور عراق و استانهای خوزستان و لرستان ایران نیز میشده است. پیش از دوره پهلوی، استان ایلام به همراه استان لرستان، در قالب یک ولایت به نام ولایت لرستان شناخته میشده اند. هر چه در اعماق تاریخ پیش برویم نزدیکی بیشتری بین این دو استان میبینیم.
در دوره صفوی در کشور چهار ولایت یا حکومت خودمختار وجود داشته است. ولایت عربستان  مهمترین ولایت ایران به شمار می آمده است. دومین ولایت مهم  ولایت لرستان بوده، سومین ایالت مهم ایران گرجستان و چهارمین آن اردلان یا همان کردستان فعلی بوده است. ولایت لرستان در گذشته علاوه بر استانهای ایلام و لرستان، شامل استانهای مجاور آن در کشور عراق و بخشهایی از شمال استان خوزستان فعلی نیز بوده است.
سیاستهای پان عربیستی  صدام حسین در مهاجرت مردمانی که به زبانهای ایرانی سخن میگفتند از عراق به کشور ایران و مخصوصا استان ایلام بی تاثیر نبوده است. همچنین سیاستهای ضدشیعی این حکومت کمونسیتی سنی - بعثی سبب مهاجرت اعراب شیعه  به این ناحیه گشت.
ولایت لرستان به لحاظ اقلیمی متنوع بوده و از کوهستانهای سرد تا جلگه های گرم را شامل میشده است. به طور کلی ولایت لرستان تاریخی، در گذر زمان بین  دو کشور تقسیم شد. قسمتی از آن که در کشور عراق قرار دارد، قشلاق عشایر لرستان بوده ولی بیشتر آن در مرزهای ایران قرار داشته و به طور سنتی بخش شرقی آن که در مشرق رشته کوه کبیر کوه قرار دارد، لرستان پیشکوه و بخش غربی آن لرستان پشتکوه خوانده میشده است. استان ایلام فعلی به عبارتی همان لرستان پشتکوه است. بنابراین به لحاظ تاریخی مردمان دو سوی کبیرکوه هم سرشت و هم سرنوشت بوده اند.
پس از جنگ ایران و عراق و نابودی شهرهای این استان، مردم آن به استانهای دیگر کشور و به خصوص تهران مهاجرت کردند. متاسفانه به دلیل نابودی زیرساختهای این استان و سرعت کند بازسازی آن، روند مهاجرت از این استان همچنان ادامه دارد. به لحاظ زبانی، در جوامع کم جمعیت تغییران زبانی کندتر صورت میگیرند و ازین بابت بررسی زبانهای این استان میتواند حائز اهمیت باشد.
استان ایلام که به عروس زاگرس شهرت دارد، در امتداد رشته کوه کبیرکوه و در دامنه آن قرار گرفته و هر چه در آن به سمت مرزهای عراق پیش برویم آب و هوا گرمتر و معتدلتر میشود. این تنوع اقلیمی از دیرباز برای عشایر که شغل اصلیشان دامداری بوده است جذابیت داشته و به این سبب به لحاظ تاریخی و پیش از جنگ ویرانگر هشت ساله، استان ایلام میزبان جمعیتهای متنوع از سایر نقاط کشور از جمله کرمانشاه و خوزستان و همچنین کشور عراق بوده است.

به طور کلی در این استان گونه های مختلفی از زبانهای کردی، لوری، لکی و عربی رایج است. انواع رایج گونه های این زبانها در استان ایلام به ترتیب زیرند :

گونه های زبانهای کردی :
اول، کردی فِیلی (feyli) که بیشتر در مرکز استان رایج است و کردی ایلامی یعنی کردی شهر ایلام نیز خواند میشود و البته در دیگر مناطق مرکزی این استان نیز رایج است. دوم کردی کلهری که بیشتر در شمال این استان رایج است. متکلمان گونه های کردی در این استان در اکثریت جمعیتی هستند.

گونه های زبان لکی : بیشتر لکهای این استان در مناطق شمال شرقی آن و به ویژه بخش هلیلان ساکن هستند و به این واسطه میتوان آن را لکی هلیلانی نامید. از ویژگیهای این گونه ی لکی، تاثیرپذیری آن از کردی کلهری است. همچنین لازم به ذکر است که بین متکلمان گونه های کردی لوری و لکی در این استان درک متقابل وجود دارد. چنین درک متقابلی را بین لکها و کردهای استان کرمانشاه نیز میتوان مشاهده کرد ولی لکهای استان لرستان دست کم در اولین برخورد با متکلمان گونه های کردی ایلامی و کلهری، تباین بیشتری بین زبان خود و زبان کردهای این ناحیه میبینند و البته مشکلی در فهم متقابل ندارند. لرهای لرستان برخلاف لرهای ایلام، در درک گونه های کردی ایلامی با مشکل بیشتری مواجهند. البته کردهای این ناحیه در درک زبان لکی و زبانهای لری مشکل چندانی ندارند و میتوان گفت درجه ی این فهم متقابل به سمت کردها سنگینی میکند. فهم متقابل در قبال زبان لکی در بین مردم لور و کرد این ناحیه بیشتر از فهم متقابل گونه های کردی است. همچنین علاوه بر گونه ی لکی هلیلانی، در جنوب استان ایلام به عنوان مثال در دره شهر، گونه های دیگری از لکی رایج است.

گونه های زبانی لوری : به طور سنتی، کردهای دیگر مناطق کشور و کردهای ترکیه، کردها، لورها و لکهای استان ایلام را لور میدانند. منظور این دسته از مردم کرد از اصطلاح لور، لور بعنوان بخشی از مردم کرد یا ملت کرد است و با تعریف رایج در ایران متفاوت است. در واقع منظورشان از لور، همان کرد فیلی است. در اینجا ممکن است پژوهشگران به اشتباه بیفتند. کردهای مناطق شمالی، نه تنها کردهای ایلام، بلکه تمامی قسمتهای لک نشین و لرنشین ایران و عراق را، لور به حساب می آوردند. و همانطور که ذکر شد منظورشان از لور، همان کرد فیلی است و به این جهت در باور آنها مردم لور، کرد محسوب میشوند. ولی این باور بین مردم کرد ایلام وجود ندارد و تلقی آنها از لور، مردمی است که به گونه هایی از زبان لوری یا همان گویشهایی از زبان فارسیست صحبت میکنند. با این حال به سبب مجاورت لورهای ایلام با گویشوران لک و کرد، گونه های لوری استان ایلام بسیار متاثر از واژگان این زبانهاست. گویشوران این زبانهای لوری، به طیف متنوعی از گونه های لوری تلکم میکنند که شباهت زیادی به لوری خرم آبادی دارند. بیشتر لورهای ایلام در مناطق جنوبی و شرقی این استان ساکنند. سرزمین عراق از دیرباز و تا پیش از دوره تیموریان جزئی از کشور تاریخی باستانی ایران شناخته میشده است و به همین سبب است که در دو سوی مرزهای این دو کشور میتوان مردمان عرب، لک، لور و کرد را بازشناخت. جمعیتهای لک و لور در عراق به سبب هژمونی گونه ی سورانی زبان کردی تحت نام کلی ملت کرد شناخته میشوند و در بررسی زبانهای لکی و لوری توجه پژوهشگران به این نکته حائز اهمیت است.

گونه های عربی : اعراب ایلام، در جنوب این استان ساکن هستند و گونه های زبانی آنها شباهت زیادی به گونه های زبان اعراب خوزستان و عراق دارد. به لحاظ تاریخی اعراب مناطق غربی کشور بومی این منطقه محسوب میشوند و تلقی این اعراب به عنوان اعراب مهاجر منطقی به نظر نمیرسد، زیرا در دوره های باستانی نیز سابقه حضور در این ناحیه را دارند.


  • تعداد صفحات :6
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
تیم ترویج زبانشناسی

در اول بهمن 94 پس از 4 سال فعالیت مستمر وبلاگ زبانشناسان آینده، تیم کشوری ترویج دانش زبانشناسی با هدف کارآفرینی در این رشته و به واسطه تحرک این وبلاگ در فضای مجازی کشور تشکیل شد و فعالیت عملی خود را به فضای واقعی آورد تا سرانجام این وبلاگ به هدف خود رسیده باشد.
***************
کانال تلگرام https://telegram.me/linguists2b
صفحه فیسبوک https://www.facebook.com/linguists2b


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :