تنوع زبانی در گینه نو

شنبه 7 مرداد 1396 10:57
طبقه بندی:گویش‌شناسی، 

بر طبق آمار اتنولوگ، گینه نو داراى تعداد شگفت انگیز پنجاه "خانواده ى زبانى" است كه مجموعاً حدود هشتصد و چهل "زبان" را شامل میشود. گینه ى نو به دو كشور اندونزى و پاپوا تعلق سیاسى دارد. گذشته از استرالیا كه این روزها بیشتر قاره برشمرده میشود تا جزیره، گینه ى نو با نزدیك به ٨٠٠ هزار كیلومتر مربع، یعنى یك دوم ایران، دومین جزیره ى بزرگ كره ى زمین پس از گرینلند است، اما كمتر از ١٢ میلیون نفر جمعیت دارد، یعنى حدوداً یك هفتم ایران. اما در ایران تنها ٥ خانواده ى زبانى وجود دارد: هندواروپایى، مانند فارسى، كردى، لرى و ارمنى، تركى-آلتایى، مانند تركمنى، سامى، مانند عربى، زبان دارویدىِ براهویى، و زبان قفقازىِ گرجى. یادمان نرود كه كشور ما رتبه ى ٣٢ شاخص تنوع زبانى را در اختیار دارد و با این حال گینه ى نو بارها از ایران متنوعتر است.


پس از استقبال پژوهشگران گرامی از چاپ جلد اول مجموعه مقالات گروه «زبان و گویش رایج» پژوهشكده‌ زبان‌شناسی، كتیبه‌ها و متون و با توجه به اینکه مقالات جلد دوم نیز در حال گردآوری، بررسی و داوری است، این گروه در نظر دارد جلد سوم از مجموعه مقالات تخصصی خود را به دو موضوع «روز جهانی زبان مادری» و «زبان‌های در خطر» اختصاص دهد. لذا از استادان و پژوهشگران گرامی كه علاقمند به ارائه مقاله‌ علمی در این دو حوزه هستند دعوت به عمل می‌آید تا اصل مقالات خود را به همراه چكیده فارسی و انگلیسی به منظور بررسی و داوری به آدرس ایمیل زیر ارسال فرمایند. مهلت ارائه متن كامل مقاله، پایان شهریور ماه 96 است.
توجه: لطفاً در بخش موضوع ایمیل قید شود: «مربوط به جلد سوم».

آدرس ایمیل: gooyesh.mirasfarhangi@gmail.com

پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
مرضیه صناعتی پونه مصطفوی


هادی فدایی در گفت‌وگو با ایسنا، منطقه  مرکزی، ضمن اعلام خبر مذکور تصریح کرد: اولین همایش زبان راجی با نام " وات و واج " میراث ماندگار دلیگون به همت شورای اسلامی شهر و شهرداری دلیجان همزمان با روز جهانی زبان مادری در این شهرستان برگزار خواهد شد .
وی گفت: هدف از برگزاری این همایش یک روزه گردهمایی اندیشمندان، پژوهشگران، صاحبنظران و فعالان فرهنگی و هنری کشور و هم‌اندیشی در خصوص زبان راجی و ایجاد زمینه پژوهش و تحقیق در خصوص زبان راجی و همچنین گسترش و ترویج و احیای زبان راجی است.
فرماندار شهرستان دلیجان زمان برگزاری این مراسم را  29 بهمن ماه سال جاری همزمان با مراسم سنتی آش اسفندی  که در آخرین جمعه بهمن هر سال برگزار خواهد شد، عنوان کرد.
به گفته وی، این گویش تنها گویش ثبت شده در استان مرکزی است و تلاش شورای شهر شهرداری ومیراث فرهنگی استان در رابطه با ثبت این گویش قابل تقدیر است.
وی خاطرنشان کرد: مسئولان استانی و کشوری و مسئولان برخی نقاطی که به این زبان سخن می گویند همچون روستاهای اطراف کاشان، روستای جوشقان، و مناطقی در تاکستان و سمنان جهت شرکت در این همایش دعوت خواهند شد.

لینک همایش : http://www.rajee.ir/


شمارۀ 1 کتاب مجموعه مقالات گروه زبان و گویش رایج پژوهشکدۀ زبان شناسی، کتیبه ها و متون به وسیلۀ انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری به چاپ رسید :





بازنشر از وبسایت گفتار ما

یکی از پیچیده ترین مجهولات زبانی در مغرب فلات ایران، ارتباط زبان لکی با دیگر زبان ها و به طور خاص، زبان های مردمان لور و کرد است. حل این مساله بدون واکاوی تمامی جنبه های آن و بازشناسی اصطلاحات مربوطه، مشکل می نماید. در این نوشتار، به لزوم کاربرد اصطلاح مینجایی برای اطلاق به دسته ی از زبان های لوری در استان لرستان، درحل این مساله، و احیانا دیگر مسائل زبانی در این استان، تاکید می شود.
برای ساده تر کردن معادله، اقتضائات قومی، سیاسی، جغرافیایی و نظائر آن را فاکتور می گیریم و روی مساله زبان و به طور ویژه گویش شناسی متمرکز می شویم. با این حال تاکید می شود که برای درک جامع مساله، ناگزیر از لحاظ کردن تمامی فاکتورهای موثر هستیم. حتی با در نظرگرفتن مساله ی زبان، باز هم مساله کوچک نخواهد شد. تنوع و پراکندگی گونه های مختلف لکی، و گونه های زبانی پیرامون این معادله در این ناحیه، به آن حد است که ناگزیر از محدود کردن مساله هستیم. این محدود کردن تنها به سبب سنگینی و حجیم بودن و صد البته اهمیت آن است، وگرنه بر هر گویش شناسی روشن است که نمی توان تنها با لحاظ کردن داده های یک ناحیه، رای کلی صادر کرد. گردآوری داده های زبانی در سطح مغرب فلات، از حوصله توان مالی و فکری پژوهشگران خارج است و اراده ای جمعی برای انجام این مهم وجود ندارد. با این مقدمه در این نوشتار، با توجه به فاکتورهای زمان و جغرافیا در بررسی تنوعات زبانی، به ترتیب موضوع مورد بحث به وضع موجود ارتباط زبان لکی و گونه های زبانی واقع در استان لرستان، محدود می شود. به بیان دیگر، بررسی های تاریخی و نیز بررسی این ارتباط در سطح دیگر مناطق به مباحث دیگر موکول می شود.
در استان لرستان مشخصا سه گروه زبانی عمده مشاهده می شود : ۱٫ گونه های لکی، ۲٫ گونه های لری بختیاری و ۳٫ گونه های پراکنده لوری.
گویش وران دسته ی سوم، به لحاظ جغرافیایی به صورت حائل بین گویش وران دسته های اول و دوم قرار گرفته اند. به این ترتیب که لک زبان ها در غرب، شمال و شمال غرب استان و بختیاری ها در شرق، جنوب و جنوب شرق استان ساکن هستند و دسته سوم بین این دو قرار گرفته اند. به طور طبیعی تبادلات زبانی لک ها و این دسته بیشتر از تبادلات زبانی آنها و بختیاری هاست. بنابراین می توان گفت که از لحاظ زبانی، در حال حاضر در استان لرستان، در معادله ی چند مجهولی ارتباط زبان لکی و دیگر زبان ها، این دسته ی سوم اهمیت فراوانی دارد.
طبق سنت موجود در گویش شناسی، ناگزیر از آنیم که نامی برای دسته زبان هایی که مورد بررسی ما هستند، انتخاب کنیم. به این معنی که تنها در این متن می توانیم بگوییم دسته ی سوم! برای ارجاع به این دسته ی سوم در این نوشتار، نمی توانید تا ابد بگویید: دسته سومی که فلانی در فلان نوشتارش نوشت! منطقی این است که نامی برای آن انتخاب کنیم و این همان سنتی است که در گویش شناسی انجام می شود. رسم بر این است که نام زبان را از گویش وران آن بپرسیم. تمامی این دسته ی سومی ها می گویند که لور هستیم و زبان مان لوری است. گویش شناس، با لری بختیاری و ده ها گونه ی دیگر لوری در فلات ایران مواجه است که ممکن است وی را سردرگم کند. بنابراین به مانند لری بختیاری که پسوند قوم دارد، ممکن است
بخواهد نام قومی در لرستان را بر این دسته زبان ها بنهد. ولی باز هم نمی تواند. این دسته زبان ها متعلق به قوم خاصی نیستند، و گاه حتی افراد اقوام هم نام، به لکی و یا بختیاری نیز تکلم می کنند.
در سنت گویش شناسی گزینه ی دیگری برای نام گذاری زبان ها وجود دارد و آن هم استفاده از نام های جغرافیایی است. گفته شد که این دسته ی سوم حائل بین دو دسته ی دیگرند. در زبان اکثر گویش وران این دسته زبان ها، عبارت»حائل» را می توان با عبارت: مینجا minja/ بیان کرد. در زبان این مردمان: مین/min/ یعنی:»داخل» و «جا» همان معادل فارسی است. بنابراین می توان این دسته زبان ها را برحسب عبارتی برگرفته از خود آن ها و با افزودن پسوند نسبت «ی» در فارسی آن ها را «مینجایی» دانست و به اعتبار اینکه این مردم خود را لور می دانند می توان به زبان های آن ها زبان های «لوری مینجایی» اطلاق کرد.
اینکه لوری مینجایی دقیقا چیست و چه ویژگی هایی دارد و چه نقشی در معادله ی ارتباط زبان های غرب فلات، با لکی دارد، موضوع پژوهش های گویش شناسان می تواند باشد. در این نوشتار کوتاه سعی شد نشان داده شود که در حال حاضر در استان لرستان، نیاز هست که اصطلاحی برای آن دسته از زبان هایی که با لکی مرتبط هستند ابداع کرد. به طور طبیعی و برحسب قومیت و با استفاده از زبان خود همین مردم، اصطلاح مینجایی پیشنهاد شد. ممکن است حین پژوهش های بیشتر گویش شناسان تصمیم بگیرند که اصطلاحات دیگری برای این دسته زبان ها استفاده کنند، ولی در هر صورت در وضع موجود به نظر می رسد که ناگزیر هستیم از یک اصطلاح جامع و فراگیر برای آن ها استفاده کنیم تا دچار اشتباه نشویم. این اصطلاح اصالت خود را قومیت و زبان این مردم گرفته است و ضرورت خود را از نیاز پژوهشگران. برای استفاده از یک اصطلاح لزوما نباید در ماورای تاریخ به دنبال اصل و نسب آن باشیم. روند تغییرات جامعه در قرن بیستم آنقدر سریع بوده است که از کندی پژوهشگران این عرصه پیشی گرفته است. شاید اگر موضوع این مبحث، بررسی تاریخ این زبان ها بود قضیه کمی فرق می کرد. شاید اگر مساله فراتر از سطح استان لرستان بود، اصطلاحات دیگری مطرح می شد. حتی در این صورت هم کاربرد اصطلاح لوری مینجایی، به سبب کارایی آن در حل مسائل زبانی در مغرب فلات، باز هم قابل توجیه بود. با عنایت به فاکتور زبان، و مشخصا سنت های نام گذاری در گویش شناسی و نیز با استناد به وضع موجود در استان لرستان، گفته شد آنچه باید گفته می شد،» تا چه در قبول افتد و چه در نظر آید».



زبان و سرزمین مردم لر

پنجشنبه 20 آبان 1395 09:48
طبقه بندی:گویش‌شناسی، 

به گزارش پایگاه خبری گُلوَنی، «لُر» نام بخشی از جغرافیا و فرهنگ ایران زمین است که دارای تنوع زبانی، فرهنگی و اجتماعی بالایی است. غیر از بخش‌‌های لرنشینِ استان‌های کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، کهگیلویه‌و‌بویراحمد، بوشهر و فارس و… بخشی از سرزمین اصلی لرنشین نیز در مرزهای سیاسی کشور عراق (میسان، دیاله و واسط) قرار گرفته است. زیستن در این جغرافیای وسیع و پر جمعیت، و در همسایگی و هم زیستی با مردم فارس، کُرد، عرب و تُرک‌نژاد باعث شده است حوزه فرهنگی لُری مجموعه‌ای از خرده‌فرهنگ‌ها باشد تا جایی که بررسی هر یک از مؤلفه‌های فرهنگی لری از موسیقی و زبان گرفته تا لباس و سبک زندگی، به ما نشان می دهد که «لُری» فرهنگ و هویتی یک دست و یک رنگ نیست بلکه رنگارنگی و تنوع بالایی دارد.

یکی از مؤلفه‌های فرهنگی لُر که نشان دهنده این تنوع و رنگارنگی است «زبان‌های لری» است. تا کنون تحقیقات مدوّن زیادی برای دسته‌بندی زبان‌های لری صورت نگرفته است، از تحقیقات انجام شده می‌توان از امان‌اللهی بهاروند (۱۳۸۵)، اریک جان آنونبی (۲۰۰۳)، قائدرحمت (۱۳۹۳) و کریمی حنسوند (۱۳۹۵) نام برد، اما ابهامات زیادی که این تحقیقات دارد نشان می‌دهد لازم است محققان زبان‌شناسی، مردم شناسی، ایران شناسی و سایر حوزه های تحقیقاتی توجه بیشتری به این مقوله داشته باشند.

آن چه تحت عنوان «داده‌نمای پایگاه گلونی» درباره «زبان‌ها و گویش‌های مردم لُر» ارائه شده است، در واقع چکیده‌ای از تحقیق  مشترک وهاب کریمی حسنوند (کارشناس ارشد زبان‌شناسی) و ابراهیم خدایی (کارشناس ارشد مردم‌شناسی) است که اخیرا مقالاتی از آن در برخی نشریات و همایش‌‌های زبان‌شناسی ارائه شده و یا زیر چاپ است. شایان ذکر است نتیجه تفصیلی این پژوهش به زودی به صورت تألیفی مستقل انتشار خواهد یافت.

خدایی و کریمی حسنوند حوزه فرهنگی-تاریخی لرنشین را به سه قسمت لر بزرگ، فیلی (لر کوچک) و ثلاث تقسیم کرده‌اند. مردم لر بزرگ به دو زبان بختیاری و جنوبی و مردم ثلاث به زبان لری ثلاثی صحبت می‌کنند، اما زبان‌های رایج در منطقه لرستان فیلی عبارت از لکی، کلهری، ملکی و مینجایی (خرم‌آبادی) هستند.

آن ها تأکید کرده‌اند گویش‌ها و زبانهای گوناگون لری با سایر زبان های ایرانیِ غربی اشتراکات بسیار زیادی دارند اما با توجه به موازینی که درباره تقسمات کلاسیک ارانسکی از زبان‌های ایرانی وجود دارد نمی‌توان این مجموعه زبان را با قاطعیت در دسته ایرانی شمالِ غربی یا جنوبِ غربی مکان‌یابی کرد. برخی از گویش‌های این منطقه مخصوصا گویش مینجایی (خرم آبادی) درست در میانه دو دسته شمال غربی و جنوب غربی قرار می‌گیرند، اما به طور کلّی زبان‌های رایج در لرستان فیلی متمایل به گروه ایرانیِ شمال غربی هستند در حالی که زبان‌های رایج در منطقه لر بزرگ بیشتر متمایل به گروه ایرانی جنوب غربی به نظر می‌رسند.

لینک مطلب


منابع:

امان اللهی بهاروند، سکندر (۱۳۸۵). قوم لر. تهران: آگاه

بهرامی، اردشیر (۱۳۹۵). «ضرورت بازاندیشی و بازسازی هویت زبان های لکی، بختیاری و مینجایی». گفتار ما، سال دوم، شماره ۹

کریمی حسنوند، وهاب (۱۳۹۵). «فاکتور مینجایی در معادله چند مجهولی لکی». در: گفتار ما، سال دوم، شماره ۹

قائدرحمت، عیسی (۱۳۹۳) لباس لرهای فیلی. قم: مطیع

John Anonby, Erik. (2003). “Luri How Many Languages”. IN: Journal of the Royal Asiatic Society



  • تعداد صفحات :9
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  
تیم ترویج زبانشناسی

در اول بهمن 94 پس از 4 سال فعالیت مستمر وبلاگ زبانشناسان آینده، تیم کشوری ترویج دانش زبانشناسی با هدف کارآفرینی در این رشته و به واسطه تحرک این وبلاگ در فضای مجازی کشور تشکیل شد و فعالیت عملی خود را به فضای واقعی آورد تا سرانجام این وبلاگ به هدف خود رسیده باشد.
***************
کانال تلگرام https://telegram.me/linguists2b
صفحه فیسبوک https://www.facebook.com/linguists2b


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :